Cấu tạo hệ thống treo ô tô càng chữ a đóng vai trò quyết định đến khả năng ổn định góc đặt bánh xe và dập tắt dao động. Trong các cơ cấu treo độc lập, tay đòn (Control Arm) được phân chia thành hai thành phần chính: càng a trên và càng a dưới. Bài viết này, Phụ tùng Mitsubishi An Việt sẽ đi sâu phân tích động lực học của tay đòn liên kết, so sánh thông số kỹ thuật giữa hai loại càng và hướng dẫn kỹ thuật viên cách chẩn đoán hư hỏng cục bộ.

1. Phân tích cấu tạo hệ thống treo ô tô càng chữ A qua các nền tảng gầm

Càng chữ A là thanh liên kết cơ khí dạng chữ "A" (hoặc chữ "L", chữ "V" tùy biến thể), một đầu kết nối với khung gầm/thước lái thông qua bạc lót cao su (Bushing), đầu còn lại kết nối với ngỗng trục bánh xe qua khớp cầu (Rotuyn/Ball joint).

(Càng chữ A ô tô - Phụ tùng Mitsubishi An Việt)

Ứng dụng của càng A thay đổi tùy theo nguyên lý của từng loại hệ thống treo:

Hệ thống treo tay đòn kép (Double Wishbone)

Đây là cấu hình tối ưu nhất về mặt động lực học. Hệ thống này sử dụng đồng thời cả càng a trên xe ô tô và càng a dưới. Hai thanh đòn này hoạt động song song, tạo thành một cơ cấu hình bình hành. Khi lốp xe di chuyển lên xuống qua địa hình gồ ghề, sự kết hợp của hai tay đòn giúp duy trì góc Camber (góc nghiêng lốp) gần như vuông góc với mặt đường, tối đa hóa diện tích bám của lốp.

Hệ thống treo MacPherson

Nhằm giảm trọng lượng và tiết kiệm không gian khoang máy, hệ thống MacPherson đã loại bỏ hoàn toàn càng chữ a trên ô tô. Cấu tạo này chỉ giữ lại càng A dưới làm điểm tựa chịu lực chính. Vai trò của tay đòn trên được thay thế bằng chính cụm phuộc giảm xóc tích hợp lò xo (Strut), nối thẳng từ ngỗng trục lên bát bèo trên khung xe.

(Càng chữ A ô tô - Phụ tùng Mitsubishi An Việt)

2. Sự khác biệt kỹ thuật giữa Càng A trên và Càng A dưới

Trên những dòng xe sử dụng hệ thống treo tay đòn kép (như SUV, bán tải, xe thể thao cao cấp), chức năng và thiết kế của hai loại càng này hoàn toàn khác biệt để đáp ứng các lực tác động vật lý khác nhau:

(Sự khác biệt kỹ thuật giữa Càng A trên và Càng A dưới - Phụ tùng Mitsubishi An Việt)

3. Hướng dẫn nhận biết hư hỏng cục bộ ở từng loại càng A

Việc chẩn đoán chính xác bộ phận hỏng hóc giúp tối ưu chi phí sửa chữa thay vì phải thay thế mù quáng toàn bộ hệ thống gầm.

3.1. Dấu hiệu hư hỏng ở càng A dưới

Do phải chịu lực nén và lực va đập lớn nhất, cao su và rotuyn ở càng A dưới rất nhanh lão hóa.

• Biểu hiện: Xuất hiện tiếng kêu "lục cục" hoặc "lạch cạch" rất lớn, khô khốc từ gầm dưới khi xe đi qua ổ gà hoặc gờ giảm tốc. Vô lăng bị rung lắc mạnh ở dải tốc độ nhất định. Xe có hiện tượng xỉa lái sang một bên do góc Caster bị sai lệch.

• Kiểm tra: Dùng xà beng nậy nhẹ tại vị trí bạc lót cao su, nếu thấy độ rơ lớn hoặc lớp cao su bị xé rách, cần thay thế cụm càng dưới.

(Càng chữ A ô tô - Phụ tùng Mitsubishi An Việt)

3.2. Dấu hiệu hư hỏng càng a trên ô tô

Càng a trên ô tô hỏng chủ yếu do rách chụp bụi làm nước lọt vào phá hủy rotuyn trụ đứng, hoặc do xe thường xuyên đánh lái nguội.

• Biểu hiện: Tiếng kêu thường nhỏ hơn, phát ra từ vị trí cao gần hốc lốp (tiếng "cót két" khi nhún). Hiện tượng nhao lái thể hiện rõ nhất khi người lái đạp phanh gấp. Khi càng a trên bị lỏng, góc Camber thay đổi liên tục sẽ khiến lốp xe bị mòn vẹt mép trong hoặc mép ngoài một cách bất thường.

(Càng chữ A ô tô - Phụ tùng Mitsubishi An Việt)